Advert lt="Advert" border="0" />
Advert

“BİZİM KÖY”LÜ MAHMUT MAKAL GÖÇTÜ

1950'de yazdığı 'Bizim Köy' ile köy edebiyatı akımını başlatan Köy Enstitülü eğitimci ve yazar Mahmut Makal, bu sabah 88 yaşında hayata veda etti.

“BİZİM KÖY”LÜ MAHMUT MAKAL GÖÇTÜ
Bu içerik 757 kez okundu.

   

     -Yeter KÖMEÇÇİ-

    1950’de yazdığı 'Bizim Köy' ile köy edebiyatı akımını başlatan Köy Enstitülü eğitimci ve yazar Mahmut Makal, bu sabah 88 yaşında hayata gözlerini yumdu.

     1930 yılında Aksaray’ın Gülaçağ ilçesinde bulunan Demirci kasabasında doğan Mahmut Makal, 1950’de köy edebiyatı akımını başlatmıştı. Öğretmen ve yazar olan Makal, 88 yaşında Hacettepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde hayatını kaybetti.

     Makal, kendisiyle yapılan bir röportajda, Köy Enstitüleri’ni şöyle anlatmıştı:

“Köy Enstitülerinde, insanoğlunun erdeminin ve yaratıcılığının, elleriyle beyni arasında kurabileceği uyumla doğru orantılı olduğu gerçeğine uygun biçimde yetişiyordu yeni insan. Eğitimin gerçek ereği, halk kaynağını harekete geçirmek, üstündeki karanlık perdeyi, yetişen çocukların eliyle kendisinin yırtıp atmasını sağlamaktır. Böyle eğitim kurumu, böyle yetişmiş insan istenmiyor. Bu yüzdende Atatürk'ün Türkiyesi eğitimsiz, işsiz, yönsüz-yöntemsiz, idealsiz insanların, din tüccarlarının ülkesi oldu. Öğretmen yetiştirmekten bile korkuyoruz. Dünyasal, çağcıl, bilimsel ve laik bir eğitim uygulanmasına geçemeden, düşünen, konuşan, ülke sorunlarının çözümü için didinen insanı yetiştirmeden ve de bu insanlardan yana davranacak yöneticilere kavuşmadan hiçbir yere varamayız. Geriye geriye giderek gericiliğin çıkmasına girdik. Köy Enstitüleri uygulamasının günümüz koşullarına göre işletilmesi bir seçenek olabilir.”

MAHMUT MAKAL KİMDİR?

      Makal, 1930 yılında Aksaray ilinin Gülağaç ilçesi Demirci Kasabası’nde doğdu. 1943 yılında İvriz Köy Enstitüsü’ne başladı. Edebiyata şiirle başladı. İlk olarak 1945’te “Türk’e Doğru” ve 1946’da “Köy Enstitüsü” dergilerinde şiirler yazdı. Varlık Dergisi’ndeki Köy Notları ile dikkat çekti. 1947’de İvriz Köy Enstitüsünü bitirdekten sonra 6 yıl köy öğretmenliği yaptı. 1950 yılında öğretmenlik yıllarındaki gözlemlerini Bizim Köy adlı bir kitapta yayınlayarak büyük yankı uyandırdı. Köy Edebiyatı akımının başlangıcı olarak anılan bu kitap nedeni ile tutuklanıp bir süre cezaevinde kaldı. Öğrenmenlikten sonra 1953 yılında Ankara Gazi Enstitüsü’ne girdi ve o yıllarda Fransa'da Avrupa Sosyoloji Merkezine araştırma yapmaya gitti. 1965 seçimlerinde Türkiye İşçi Partisi'nden İstanbul adayı oldu. Sırasıyla Antalya, Ankara ve Adana bölgesinde İlköğretim Müfettişliğinde bulundu. 1971’de İstanbul Sağır ve Dilsizler Okulu’nda Türkçe öğretmeniyken görevi bıraktı. 1971-1972 yılları arasında Bizim Köy Yayınları’nı yönetti. 1972 yılında Venedik Üniversitesi’nde Türk Dili ve Edebiyatı dersleri verdi.

     Meslek hayatı 17 yıl sürdü. Kitapları ve düşünceleri yüzünden mahkemelerde yargılandı ve bir müddet cezaevinde yattı. Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı tarafından müfettişliği elinden alınarak tekrar öğretmenlik statüsüne indirildi ve Sağırlar Okulu’na atandı. Eserlerinden bazıları Almanca, Rusca, Fransızca, İngilizce, Macarca, İtalyanca, Bulgarca, Lehçe, Romence ve İbranice gibi çeşitli dillere çevrildi. Makal 1967’de UNESCO tarafından dünya gençliğine örnek insan olarak seçildi.

    ESERLERİ: Bizim Köy, 1950, 1966 UNESCO ‘Dünya Kültürüne Hizmet Ödülü' Köyümden 1952 (Hayal ve Gerçek adıyla 1957’de yeniden basıldı), Memleketin Sahipleri 1954, Kuru Sevda 1957, 17 Nisan 1959, Köye Gidenler 1959, Kalkınma Masalı 1960, Eğitimde Yolumuz Nereye 1960, İplik Pazarı 1964, Kamçı Teslimi 1965, Ötelerin Havası 1965, Halktan Ayrı Düşenler 1965, Köpeksiz Köy 1965, Yer Altında Bir Anadolu 1968, Bu Ne Biçim Ülke 1968, Zulüm Makinesi-Öğretmen Kıyımı 1969, Kokmuş Bir Düzende 1970, Açlık Pınarı 1973, Değişenler (Bizim Köy 1975), 1977 Türk Dil Kurumu ödülü. Karanlığı Zorlayanlar 1976, Köy Enstitüleri ve Ötesi 1979, Bir İşçinin Günlüğünden 1980, Hayal ve Gerçek-Değişenler 1987, Ağlatı (Denemeler 1989), Faust’un Dediği 1990, Anımsı Acımsı 1990, Bakırdaki Kıvılcım 1992, Köy Enstitüleri ya da Deli Memedin Türküsü 1993.

GERÇEK BİR ÖYKÜ: BİZİM KÖY

     Öğretmen Mahmut Makal, Cumhuriyet döneminde köylerin geri kalmışlığını gerçekçi satırlarla anlattığı ‘Bizim Köy’ yayımlandığında büyük yankı uyandırmıştı.

     Köy Enstitüsü’nde öğretmen olarak mezun olan Mahmut Makal, kısa hikâyelerinden oluşan Bizim Köy kitabı, köylerin geri kalmışlığını realist biçimde yansıtıyor.

     Aksaray’da 1930 yılında doğan Mahmut Makal, öğrenimini 1937 – 41 yılları arasında Konya Ereğli İvriz Köy Enstitüsü’nde tamamladı. Makal, doğduğu köy dâhil, pek çok köylerde öğretmenlik yaptı.

     Görevli olduğu köylerin yaşayışlarını yakından gözlemledi. Anadolu’nun çok kültürlü coğrafyasında öğretmenlik yapan Makal, gözlemlediklerini daha sonra derin yankılamalara sebep olacak Bizim Köy kitabında dile getirdi.

     Yazdıklarını ilk olarak Varlık dergisinde tefrika halinde yayımlayan Makal, yazılarını toplayarak kitap olarak 1950’de bastı. Kitap, edebi kaliteden ve güçlü kurgudan uzak olsa da, yayımlandığı dönemde büyük ses getirdi.

      Baskı üstüne baskı yapan Bizim Köy, kısa sürede geniş okur kesimine ulaştı. Edebiyat ve aydın çevrelerde herkes Mahmut Makal’ı konuşuyordu.

      Makal, köylerin geri kalmışlığını, yoksulluklarını, yaşama zorluklarını başarılı biçimde dile getirir. Mahmut Makal’ın kitabıyla birlikte dönemin yazarları da köy gerçeğine yönelmiş, bu alanda eserler vermeye başlarlar.

TOPLUMSAL GERÇEKLİĞİN ÖYKÜSÜ

      Köylünün hayat şartlarını eksiksiz şekilde anlatan Makal’ın kitabı, Türk Edebiyatı için son derece önemlidir. Toplumsal gerçekliğin öyküsü olan Bizim Köy, yayımlandığında aynı zamanda edebiyatımızda da bir devri yaratmıştır.

      Kitabı okuduğumda dilinin çok sade olmadığını ve gerçek edebi metinden uzak olduğu gerçeğini belirtmek isterim. Bunun yanında yazarın, okuyucuyu kitabın içine dâhil eden sağlam tasvirleri bir dönemin fotoğrafını sunuyor.

     Köylerin geçim derdini ve devlet tarafından kaderine terk edilişini, sosyal ve siyasal olgularla açıklayan Mahmut Makal, kısa öykülerden oluşan kitabında pek çok realiteyi görmek mümkün.

     Makal, kitabı neden yazdığını şöyle açıklıyor:

     “Bir el dürtüklüyor içimden, her gördüğüm insan, hayvan ‘beni dile getir’ diye bana sesleniyordu sanki. Anadolu’nun bilinmeyen köylerini anlatmak istiyordum.”

     Toplumcu gerçekçiliğin öncüsü olarak kabul edilen Bizim Köy, 17 yaşında olan bir gencin kaleminden çıktı. Mahmut Makal, köylerin hiçte güllük gülistanlık hayat sürmediklerini tokat gibi kendilerine yazar diyenlerin yüzüne vurur.

     Yazar, eleştirmen ve bir dönemin efsane Milli Eğitim Bakanı olan Hasan Ali Yücel, Bizim Köy’ü 1950’de bir başyapıt olarak görür.

     Mahmut Makal, görev yaptığı köylerdeki insanların çilekeş ve çetrefil yaşam öykülerini us süzgecinden geçirerek ölümsüzleştirir. Okuduğu kitaplardan, yazılardan etkilenen Makal, kitabından dolayı ceza alır, hakkında soruşturma açılır.

      1950 ve öncesi yıllarının koşullarını göz önüne aldığımızda yeterli basın yayın organlarının az olduğu gerçek.

      Dolasıyla köylerde yeni doğan bebeklerin hastalıktan ölmeleri, insanların yataklarına aç girmeleri ve yetersiz gıda, köylülerin hayatlarını her geçen gün zorlaştırıyordu.

     Yeterli eğitim ve öğretim alamayan çocuklar cehalet içinde büyüyor, topluma faydalı birer birey olarak yetiştirilmiyordu.

      Çocuklar okuldan arta kalan zamanlarını ailelerine tarlada yardım ederek harcıyorlardı. İşsizlik ve tarım alanlarının verimsizliği köyleri yoksulluğun pençesine itmişti.

      Mahmut Makal’ın kitabı uyuyan toplum için sıçrayış olur.

Advert
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİRX
BAŞINA DEMİR ÇUBUK SAPLANAN ÇOCUĞUN SAĞLIK DURUMU İYİ
BAŞINA DEMİR ÇUBUK SAPLANAN ÇOCUĞUN SAĞLIK DURUMU İYİ
BAYRAMDA TÜM OTOPARKLAR ÜCRETSİZ
BAYRAMDA TÜM OTOPARKLAR ÜCRETSİZ