İbrahim Tığ

      Atalarımız, “Yiğit lakabıyla anılır” demiş. Türk Dil Kurumu (TDK) Lakap sözcüğünü; Bir kimseye ya da bir aileye, bir özelliğinden dolayı, adından ayrı olarak sonradan takılan ad, olarak tanımlar.

      Ülkemizin Kurucusu Büyük Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk, 26 Kasım 1934 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen,“Lakap ve unvanları kaldıran kanun” ile bunları kaldırdı.

Ailelere atalarından yadigar ilginç lakaplar

      Devrek'te aile mensupları, soyadlarından çok birbirinden ilginç lakaplarıyla anılıyor.

      AA muhabiri İbrahim Tığ'ın derlediği bilgilere göre, dünyaca ünlü bastonların yapıldığı ve halk kültür mirasının yaşatılmasına büyük özen gösterilen Devrek´te, lakaplar da özellikle köylerdeki sosyal ilişkilerde önemli yer tutuyor.

      Kimi zaman güldüren, kimi zaman ilginç nitelendirmelerle düşündüren lakaplar, aile bireylerden baskın karakterde olanların huylarını, dış görünümlerini, yaşanmış ilginç olaylar ile farklı mesleklerin anılarını yaşatıyor.

      Devrek’te Soyadı Kanunu çıkmadan önce yaygın kullanımı günümüzde de süren lakaplardan bazıları şöyle:

      “Gocamemeliler, Terskemükler, Zölemenler, Emmüşler, Mıgırlar, Papiller, Mösmösler, Yeşilbaşlar, Hacıyapalaklar, Sütemmezzadeler, Ağaçbacaklar, Kocakulaklar, Karyağdılar, Çıplaklar, Karabataklar, Kırıklar, Çolakmemişler, Kakalamışlar, Kamilhasanlar, Haceller, Halilalar, Guduzlar, Habeşler, Körhafızlar, Silacıoğullar, İcracılar, Kaynarlar, Hacıeminler, Karahalitler, Şeyhler, Saatçiler, Bacılar, Sivişoğulları, Alireisler, Çorbalar, Dokuldokullar, Piramoğulları, Şekerciahmetler, Bozoğulları, Karasiyamiler, Karahocalar, Şekercisüleymanlar, Karyağdılar, Darendeliler, Külahlar, Kargalar, Hasekiler, Ethemler, Ökşeliler, Cambazlar, Gozurosmanlar, Ebegadirler, Hacımahmutlar, Kabakçılar, İbadioğulları, Yanuksabriler, Hamamcılar, Çatakömerler, Şeytanlar, Gımmış Hacerler, Köpekçi Niyaziler, Yabanabantlılar, Gurbaibramlar, Etalar, Tör tör Alimler, Çiyebasmazoğlu,Tülümustafendiler, Keklikler, Tırkızlar.”

      Ailelerin yanı sıra bazı kişilerin de, “Mikrop Rıfat, Minnoş Fatimesi, Tevfik Eminesi, Gıygıdı Bahattin, Kupür Mustafa, Belagaribi Mehmet, Taktak İbram, Şakşak Mustafa ve Kansız İlyas, Tünek Azime, Elipişmişlerin Hasan ve Kansız İlyas” gibi lakaplarla anılması duyanları gülümsetiyor.

Bazı lakapların öyküleri:

     “Yarımçavuşların Mehmet” diye hitap edilen Mehmet Kocabıyık (34), AA muhabirine yaptığı açıklamada, ilçede kıtlık yıllarında Millet Bahçesi´nde yapılan buğday dağıtımında dedesinin bekçi olarak görevlendirildiğini ifade ederek, “Görevli kişinin dedeme sürekli ‘yarım buğday getir çavuş’ demesi vatandaşlar arasında yaygınlaşmış. Herkes ailemize ´Yarımçavuşlar´ demeye başlamış. Halen bu lakabımızla bizi çağırıyorlar” dedi.

      Sütemmezzadeler’den Celal Şakir (52) da çocukken hiç süt etmeyen büyük dedesine takılan söz konusu lakabın daha sonra ailelerine yadigar kaldığını söyledi.

      Soyadı Kanunu çıkınca dedesinin mesleği telgraf memurluğu olduğu için ailelerine Telci soyadının verildiğini anlatan Şakir, ilçede halen “Sütemmezzadeler” diye bilindiklerini kaydetti

      Macit Çekeneci (56) de dedesinin ilçenin en eski kahvehane esnafından olduğunu belirterek, “Terskemükler” lakaplarının verilişini şöyle anlattı:

“Kahvemize, köyün ihtiyarları ve hacıları gelirmiş. Dedemin kahvedeki sohbetleri, diyaloğu çok iyiymiş, genel kültürü de kuvvetliymiş. Fakat eve geldiği zaman kahvehanedeki şahıs başka bir kimliğe bürünür, disiplini elden bırakmaz, aile bireylerin her davranışına ters tepkiler verirmiş. Otoritesiyle köydeki olaylarda da inatçılık yapar ters davranırmış. Bundan dolayı bize bölge lehçesiyle ´Terskemükler´ demişler.”

Bakırcılar Köyü'ndeki lakaplar:

     Ancak bizim yaşadığımız, çocukluğumuzun geçtiği köyümüz Devrek Bakırcılar’da da o dönemde bazı sülaleler ve kişiler yine de lakaplarıyla anılırdı. Kısacası adıyla anılmazdı kişiler. Lakapları isimlerinin önüne geçerdi.

     İşte bizde sizlere o güzel insanlarımızdan, büyüklerimizin lakaplarını sıralamak istedik.

     Eeee… Ne derler, “Yiğit lakabıyla anılır”. Ebediyete göçmüş bu insanlarımıza rahmet dilerken, sağ olanlara da sağlık diliyoruz.

      İşte çocukluğumuzda köyümüzdeki lakabıyla anılar kişiler:

Tanaş, Tırık kızı, Pireli, Mösmös Ercep, Kambur Bayram, Cukkan, Paşa, Hacı Patuk, Hayri Badak, Tepeli, Patakalı, Gumek, Hos Ahmet, G.tlü Sefer, Güdük Emine, Çelibey, Kara Ahmet, Hotak, Gara Ismayıl, Kel Ercep, Hacı Şaban, Mütahit, Pempüş, Çakır Hemide,  Kabadayı, Tit Nuri, Pepe Baki, Kör Tahir, Hanım’a, Fedük Kızı, Gamalı, Gara Mıstı, Demürlü, Leylek Sefer, Yolcu, Sağır Apduş, Çakır Ali, Kel'a, Zalım, Kara Hasan, Fatük Gelin, Zeynepcük, Pomak Sefer, Yanuk Kızı, Çakıcı, Çakır Siyami, Goca Hemide, Cin Anşa, Çekeneci, Deli Muhtar, Çavuş'a, Goca Anşa, Ismak, Orbey, Kadı Muhtar, Zeki Bey, Papili, Ekleşme, Gabaruk Emine, Çeşit Gızı, Enfürme, Ismayıl’a, Mustan’a, Deli Kezban, Kel Kamil, Emina Atun, İbram Damat, Ercep Damat, Cabbalak, Allı Zeynep, Döktür, Dadul, Kezbancı, Kurt Gızı, Höttü, Kara Gız, Gürez Hacer, Kara Satı, Tıyırtı, Şeplek Yaşar, Sarı Hasan, Pamuk Henife, Çakır Hemide, Kırukçu Hafize, B.lu Kemal, Çolak Gız ve Deli Gödek.