İbrahim Tığ
Devrek’te unutulmaya yüz tutan bastonculuk mesleği ve sanatının canlanması, geliştirilmesi, tanıtılması, gelecek kuşaklara aktarılmasında hiç kuşkusuz Baston Ustası Fehmi Işık’ın rolü ve emeği büyüktür.
Devrek’te “Altıparmak Fehmi” olarak bilinen ve tanınan Fehmi Işık Usta, 1924 yılında Çaycuma’da doğdu. (Çaycuma o tarihte Devrek’in nahiyesiydi). İlkokulu bitirdikten sonra o zamanlar Türkiye’nin bir numaralı metal ve ahşap üretimi yapan Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) Zonguldak Merkez Atölyesi’ne girdi. Burada, Türkiye’nin her yerinden toplanan yetkin ustalardan mobilya yapımını öğrendi.
Amasya’da askerliğini yaptıktan sonra da özel işyerlerinde ahşap işleme, oymacılık ve mobilya yapımını sürdürdü. 1956’da evlenerek Devrek’e yerleşen Fehmi Işık Usta, bu sanatına Devrek’te de devam etti.
Hüsnü, Tahsin ve Tansel adında üç çocuğu olan Fehmi Usta, kendi atölyesinde ahşap, oymacılık ve mobilya sanatına baston yapımını da kattı. 1980 yılında mobilya işlerini oğlu Tahsin’e bırakan Fehmi Usta, en küçük oğlu Tansel ile birlikte kendini tamamen baston yapımına verdi. O dönemde Devrek’te baston yapan tek kişi Hüseyin Salman Usta idi. Fehmi Usta da, bastonculuğu bırakan eski ustalardan İsmail Salman, Rahmi Dilek gibi ustaları ve bu mesleğe heveslenen kişileri teşvik ederek, onlara destek vererek unutulan Devrek Bastonculuğunun ve sanatının canlanmasını, tanıtılmasını ve devam ettirilmesini sağladı.
İşte Fehmi Usta’nın baston yapımına teşvik ettiği kişilerden birisi de -daha sonra Devrek Bastonculuğuna büyük emek veren, tanıtan- Münteka Çelebi’ydi. Münteka Çelebi o zaman dükkanında pul, eski para ve halı gibi ürünler satıyordu.
Münteka Çelebi, Fehmi Usta’dan baston yapımını öğrendikten sonra ölümüne kadar da bu sanatı sürdürdü. Birçok baston ustası yetiştirdi.
Fehmi Işık Usta, daha önce sadece yılanlı ve budaklı baston yapılırken, bu sanata oğlu Tansel Işık ile birlikte "baklava dilimli", "manda boynuzu" gibi motifler de ekledi. Bunun yanında farklı ağaç türlerini baston yapımına dahil etti. Baston işçiliğinde torna, freze ve elektrik kullanımını başlattı. Bugün devam eden baston yapımına onlarca çırak ve usta yetiştirdi.
1984 yılında Devrekli Bakan, Dr. Veysel Atasoy’un katkı ve girişimleriyle ilki Yedigöller’de yapılan “Baston Festivali”ni düzenleyenler arasında yer aldı. Bu festivalde açtığı büyük bir stantta Devrek Bastonu’nu sergileyerek bastonun ulusal düzeyde tanıtılmasını sağladı. Fehmi Usta’nun bu standında, Cemal Usta, İsmail Salman, Kadir Usta, Alaman Dayı ve Halilbeyoğlu’ndan baston ustaları da yer aldı.
Fehmi Işık Usta Devrek Bastonu yapımını 1990 Eylül ayındaki vefatına kadar sürdürdü. Bugün onun bu sanatını oğlu Tansel Işık devam ettiriyor. Devrek Bastonu’nun ulusal ve uluslararası alanda tanıtan, geliştiren, yaşatan, ününe ün katan Tansel Işık Usta, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından “Yaşayan İnsan Hazineleri” Ödülüne layık görüldü.
Devrek Bastonculuğuna yaptığı hizmetleri, unutulmaya yüz tutan bu mesleği yeniden canlandırması ve gelecek kuşaklara aktarması ve bu mesleğin Devreklilerin geçim kaynağı olmasında rol oynadığı gerekçesiyle Fehmi Işık Usta’nın adı, Devrek 1 Nolu Sağlık Ocağı'na ve Sanayi Sitesi’ndeki bir sokağa adı verildi.
Fehmi Usta’yı saygıyla anıyorum.
