Haber Merkezi
Petrol fiyatları, ABD’nin İran’a yönelik askeri seçenekleri değerlendirdiği haberiyle 126 doları aştı ve savaş dönemi zirvesine çıktı.
Brent petrol, Axios’un ABD Başkanı Donald Trump’a İran’a yönelik yeni askeri seçenekler hakkında brifing verileceğini bildirmesinin ardından savaş döneminin en yüksek seviyesine tırmandı. Haber, Orta Doğu’da yeni bir gerilim dalgası ihtimalini güçlendirdi.
Küresel gösterge Brent petrol, dün gün içinde yüzde 7,1’e kadar yükselerek varil başına 126 doların üzerine çıktı ve son dört yılın en yüksek gün içi seviyesini gördü. Batı Teksas türü ham petrol de 110 doların üzerine yükseldi.
Axios’un iki isimsiz kaynağa dayandırdığı haberine göre, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı Başkanı Amiral Brad Cooper bugün Trump’a brifing verecek. Bu durum, askeri operasyonların yeniden başlamasının ciddi biçimde değerlendirildiğine işaret ediyor.
MÜZAKERELER ÇIKMAZA GİRDİ
Nisan ayı başından bu yana ateşkesin sürdüğü belirtilirken, taraflar arasında müzakerecilerin bir araya gelmesine yönelik son girişimlerin sonuçsuz kaldığı ifade edildi. ABD ve İran, kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki ablukalarını sürdürmeye devam ediyor. Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın Orta Doğu’ya hipersonik füzeler gönderilmesini talep ettiği; bunun, ABD ordusunun bu silahları bölgede ilk kez konuşlandırması anlamına geleceği bildirildi.
Hürmüz Boğazı, savaşın şubat ayı sonunda başlamasından bu yana fiilen kapalı durumda. Bu durum ham petrol, doğal gaz ve petrol ürünleri akışını kesintiye uğratırken enerji fiyatlarını da yukarı taşıdı. Beyaz Saray’a göre Trump, önceki gün petrol ve ticaret yöneticileriyle yaptığı toplantıda, ABD’nin ablukayı sürdürürken Amerikan tüketicileri üzerindeki etkiyi sınırlamak için atabileceği adımları görüştü.
"SAVAŞIN SONE ERECEĞİ UMUDUNU ÇEKİP ALDI"
Westpac Banking Corp. emtia araştırmaları başkanı Robert Rennie, "Trump, piyasanın tutunduğu güvenlik örtüsünü, yani savaşın sona ereceği umudunu çekip aldı" dedi. Rennie’ye göre yatırımcılar artık daha karanlık bir gerçekle yüzleşmek zorunda: Her iki taraf da hâlâ kazandığını düşünüyor, taraflardan hiçbirinin müzakere için açık bir teşviki yok ve enerji fiyatları daha hızlı yükselmeye başlıyor.
Axios’un haberine göre ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran’a karşı "kısa ve güçlü" bir saldırı dalgası için plan hazırladı. Bu planın muhtemelen altyapı hedeflerini de içereceği belirtildi. Haberde, Amiral Cooper’ın 26 Şubat’ta, ABD ve İsrail’in savaşı başlatmasından kısa süre önce Trump’a benzer bir brifing verdiği de aktarıldı.
Brent’in haziran vadeli kontratında işlem hacimlerinin düşük olduğu, söz konusu kontratın seans sonunda vadesinin dolacağı belirtildi. Daha aktif işlem gören temmuz vadeli kontrat ise varil başına 114,70 dolara kadar yükselerek Haziran 2022’den bu yana en yüksek gün içi seviyesine ulaştı.
TARİHİN EN BÜYÜK ARZ ŞOKU
ABD ve İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ablukaları, günlük geçişleri neredeyse sıfıra indirdi. Uluslararası Enerji Ajansı, Orta Doğu’daki çatışmayı tarihin en büyük arz şoku olarak nitelendirirken, Vitol Group piyasanın yaklaşık 1 milyar varillik arz kaybıyla karşı karşıya olduğunu bildirdi.
Trump, Axios’a yaptığı ayrı bir açıklamada, Tahran ile nükleer anlaşma sağlamadan İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırmayacağını söyledi. İranlı yetkililer ise uzun sürecek bir restleşme karşısında geri adım atmayan bir tutum sergiliyor. ABD, 13 Nisan’da İran gemilerini durdurmak üzere savaş gemileri konuşlandırmasından bu yana onlarca gemiyi geri çevirdi.
ABD ayrıca donanma güçlerince ele geçirilen İran bağlantılı iki petrol tankerinin müsaderesini istiyor. Petrol kargolarına el konulması anlamına gelen müsadere, Trump’ın ekonomik baskı politikasında yeni bir tırmanış anlamına gelebilir. Bu adımın, Washington’ın Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’nun devrilmesinin ardından uyguladığı stratejiyle de örtüşeceği değerlendiriliyor.
Trump yönetimi, diğer ülkelerden Hürmüz Boğazı’nda gemilerin seyrüseferini mümkün kılacak uluslararası bir koalisyona katılmalarını da talep ediyor. Wall Street Journal’ın haberine göre bu çağrı, salı günü ABD büyükelçiliklerine gönderilen bir Dışişleri Bakanlığı telgrafında yer aldı.
ABD'DEN PETROL İHRACATINDA REKOR
Küresel alıcıların Orta Doğu’dan kaybedilen arzın yerine ABD üreticilerinden petrol temin etmeye yönelmesiyle, ABD ham petrol ihracatı geçen hafta rekor seviyeye çıktı. Denizaşırı sevkiyatlar günlük 6 milyon varilin üzerine çıkarak, 2023 sonlarında kaydedilen yaklaşık 5,3 milyon varillik önceki rekoru geride bıraktı.
Bazı piyasa göstergeleri arzın sıkılaştığına işaret etti. Brent’in en yakın iki vadeli kontratı arasındaki fark, iki ay önce yaklaşık 3 dolar seviyesindeyken 11 doların üzerine çıktı.
Vanda Insights kurucusu Vandana Hari, "Birkaç haftalık bir çıkmaz daha, Trump’ın kabulleneceği bir tablo gibi görünmüyor" değerlendirmesinde bulundu. Hari’ye göre Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağına dair bir işaret görülene kadar fiyatların yönü yukarı olmaya devam edecek. Şu aşamada bunun nasıl ve ne zaman gerçekleşeceği ise belirsizliğini koruyor.
